" آنامین کیتابی " اثرینده آذربایجانچیلیق

" آنامین کیتابی " اثرینده آذربایجانچیلیق یازار: آیتن شامیلووا " گؤزومو عؤمرومده بیرینجی دفعه آچان کیمی دونیانی قارانلیق گؤرموشم " ، –دئین(2، 13) ج. محمدقولوزاده بوتون حیات و یارادیجیلیغینی بو قارانلیق دونیانی آیدینلیغا چیخارماغا حصر ائتمیشدیر. " آنامین کیتابی " درامی محض بو قارانلیق دونیانین – فاناتیزم، جهالت، " ضیالیلیق سیندرومو " ایچینده بوغولارکن میللی-معنوی کیملیگینی اونوتموش ذهینلرین، بوتؤولوکده، وطنین طالع کیتابیدیر. " …اورگیم، اورگیم (الینی قویور اورگینین اوستونه) اوچ یئره بؤلونه، اوچ تیکه اولا، هر تیکهسی ده بیر طرفه چیخیب گئده (یئنه باخیر اوتاغا)، اوندا دخی اورگیم پارچالانار، اؤلu200dهرم. قیزیم، بس منیم اورگیم اوچ پارچا اولسا، سن نه ائلهرسن؟! قیزیم، آناسیز قالارسان (درین آه چکیر و هوشا گئدیر). " (1، 469) زهرابگیم آنانین قیزی گولباهارا سؤیلهدیگی بو جوملهلر وطنین طالعینین متافوریک تصویریدیر. درامین مؤوضوسو ییرمینجی عصرین اوللرینده آذربایجان ایجتیماعی و مدنی حیاتیندا گئتدیکجه گئنیشلنمکده اولان اوچلشمهنی و بو اوچلشمه ایله ساده خالق آراسینداکی ضیدیتی احاطه ائدیر. روسیهیه مئییللی بؤیوک اوغول رستم بیگ، ایرانپرست میرزه محمدعلی، عوثمانلی عقیدهسینجه شعر یازان و شعرلرینده پافوسدان باشقا هئچ بیر شئی آنلاشیلمایان صمد واحد همین اوچلشمهنین رمزی ایفادهسیدیر. اثرده آذربایجانچیلیق ایدئیاسینی تمثیل ائدن اوبرازلار زهرابگیم آنا، گولباهار، چوبانلار – قمبر، قربان، زامان و میلّیتچی میرزه زئینالدیر. زهرابگیم آنانین اوغوللارینین هر بیری اؤز عقیدهسینه او قدر باغلانمیشلار کی، هر بیری اؤز یولونون دوغرولوغونا ائله اینانیر کی، اونلاری نه آنالارینین،